29. Martin Koper, Jacqueline Nieuwenhuis en Sandra Verlaat, Narromine (NSW)

In mei 2005 ontmoetten we in Narromine drie Nederlanders die er de belangen behartigen van Enza Zaden Australia. Het moederbedrijf is gevestigd in Enkhuizen en via mijn werk bij het Noordhollands Dagblad had ik in het verleden regelmatig met Enza te maken. Vandaar dat het me leuk leek, en bij de krant dachten ze er ook zo over, om er een verhaaltje over te schrijven. Onderstaand dat verhaaltje

ENZA AUSTRALIň KOESTERT WAARDEVOLLE VOORSPRONG

Door Willem de Niet

NARROMINE - Wie start met een voorsprong en daarna minstens zo snel is als de concurrentie, blijft koploper. Zo omschrijft station-manager Martin Koper de positie van Enza Zaden in AustraliŽ. Koper leidt in Narromine, 500 kilometer ten noord-westen van Sydney het veredelingsbedrijf dat het Enkhuizer Zaadbedrijf in 2003 overnam. Eerder werkte Koper zeven jaar voor Enza in Frankrijk.

De Limburger van geboorte kwam in november 2004 in AustraliŽ in een redelijk gespreid bedje terecht. Toen Enza het veredelingsbedrijf van een kleine dertig hectare overnam van Yates, was het nog in vol bedrijf. De bedrijfsleider van Yates bleef, net als 90% van het personeel.
Waar behoefte aan was, was vernieuwing. Koper: "Yates had al jaren niets aan vernieuwing gedaan. Verder is het natuurlijk nooit zo dat twee bedrijven, al doen ze in principe hetzelfde, precies dezelfde werkwijze en ideeŽn hebben. Vandaar dat besloten werd om een Nederlands managementteam samen te stellen."
Dat managementteam bestaat naast Martin Koper uit Jacqueline Nieuwenhuis, oud-Oostzaanse en Sandra Verlaat, geboren (als Sandra van Diepen) en getogen in Wervershoof. Jacqueline Nieuwenhuis is de laboratorium-manager terwijl Sandra office and administration manager is. Voor Sandra zit de langste tijd in Narromine er overigens al weer op want samen met echtgenoot Sjaak zal ze binnen afzienbare tijd voor Enza in de buurt van Melbourne gaan werken.


Enza Australia © Willem de Niet

Ook in AustraliŽ heet Enza Zaden gewoon
Enza Zaden


De Nederlandse staf © Willem de Niet

De Nederlandse staf van Enza AustraliŽ:
Station manager Martin Koper, office and adminstration manager Sandra Verlaat en laboratorium manager Jacqueline Nieuwenhuis (vlnr)


Enza Zaden is al een jaar of twintig actief in AustraliŽ maar had er nog niet eerder een eigen vestiging. Koper: "Er wordt al jaren en jaren zaad geteeld op diverse plaatsen in AustraliŽ. Hier in New South Wales, in Zuid-AustraliŽ en op TasmaniŽ. Dat zijn verschillende klimaatzones, vandaar. Verder zijn we actief in Pukekohe in Nieuw Zeeland, waar Yates een vestiging had." In Narromine veredelt Enza Zaden uien, sla, pompoenen en bloemkool. Een klein deel van het zaad wordt, door derden, want Enza heeft zelf geen commerciŽle afdeling in AustraliŽ, afgezet op de Australische markt. "Verder produceren we zaad voor landen als BraziliŽ, Zuid-Afrika en Chili. Voor de uien geldt dat die alleen succesvol kunnen worden geteeld als het ras is veredeld in een gebied met dezelfde dag- en nachtlengte. Onze uienrassen zou het in Nederland niet doen. Spanje is het meest noordelijke gebied ten opzichte van de evenaar dat we met Australische rassen zouden kunnen bedienen", zegt Koper tijdens een rondleiding over het terrein waar het gonst van de (bouw)activiteiten. Er worden koepelkassen gebouwd terwijl een bulldozer bomen rooit om ruimte te maken voor een 3600 vierkante meter grote glazen kas.

En terwijl hele grote delen van AustraliŽ al jaren wordt geplaagd door droogte, krijgen de gewassen bij Enza Zaden water genoeg. Dat water komt uit de Macquarie River die langs het bedrijf loopt. "We hebben een vergunning voor 300 megaliter (300 miljoen liter) per jaar, daar redden we het wel mee, samen met de regen die hier af en toe nog valt. Gemiddeld valt er 500 millimeter per jaar", aldus Koper.
Op een enkele plek op het bedrijf kan de bezoeker zich in De Streek wanen. Lange rijen bloemkool staan op het veld. Maar wie opkijkt ziet geen kerktorens van Grootebroek, Lutjebroek of Hoogkarspel of de Kadijksloot maar gumtrees langs de Macquarie River. En de wildschade wordt niet veroorzaakt door duiven en hazen maar door galahs (een soort papegaaien) en kaketoes die in zwermen van honderden in de bomen langs de rivier huizen. Koper: "En omdat ze al gauw gewend raken aan een gaskanon, hebben we een levende vogelverschrikker. Een man die met een paar hondjes elke ochtend en elke avond een ronde doet over het terrein. Zo tegen zonsopgang en tegen zonsondergang zijn deze vogels het meest actief. Als je ze dan verjaagt, zoeken ze een ander plekje."


Net als vroeger: pen en blocnote in de aanslag tijdens het interview met Martin Koper © Ageeth de Niet

Net als vroeger: pen en blocnote in de aanslag tijdens het interview met Martin Koper
Na gedane 'arbeid' ... © Willem de Niet

Na gedane 'arbeid' ......



Het is tussen de bloemkool als Koper zijn visie op de unieke positie van Enza Zaden in AustraliŽ verder uitlegt. "Er zijn niet veel veredelaars die hetzelfde doen als wij. Als wij bepaalde zaden hier oogsten, hoeven we voor het zaaien niet op het nieuwe voorjaar hier te wachten. Want dat is aan de andere kant van de aardbol net begonnen. Natuurlijk zullen anderen ons volgen. Maar dan kunnen wij ons voordeel blijven putten uit de voorsprong die we hebben opgebouwd." Bij Enza zaden in Narromine werken circa dertig mensen. Volgens Koper is het geen probleem om mensen aan te trekken van wie geen speciale vaardigheden wordt gevraagd, het zijn de hoogopgeleiden die wat moeilijker te verleiden zijn tot een verblijf in Narromine. "Als je Sydney of een van de andere grote kustplaatsen gewend bent, is Narromine maar een weinig aantrekkelijk dorp. Dus je moet altijd maar hopen dat een veredelaar niet na een paar jaar weer opstapt. Daardoor zou een hoop kennis verloren gaan. Veredelen is nu eenmaal een kwestie van lange adem. Soms duurt het vijftien jaar voordat je het juiste zaad hebt."

Koper krijgt regelmatig Nederlandse collega's op bezoek. "Want hoewel we voor andere markten werken, zijn er voldoende overeenkomsten in het werk waardoor we elkaar kunnen aanvullen. En ik heb liever dat ze hier komen dan dat ik naar Nederland moet. Want de aardigheid van de lange vlucht naar Europa gaat er gauw af." De veelzijdigheid en de brede kennis binnen Enza Zaden wereldwijd hebben grote voordelen. "In Europa hebben ze al jaren last van slaluis. En dus zijn er resistente rassen veredeld. Drie jaar geleden dook de luis voor het eerst op in Nieuw-Zeeland, vorig jaar op TasmaniŽ en vorige week hier in Victoria. Dan komen de in Europa veredelde resistente rassen natuurlijk heel goed van pas." Het is een overduidelijk voorbeeld van het voordeel van de voorsprong.