32. Appie Bakker, Alex van der Vlies en Guido Wielinga, Port Lincoln (SA)

Als we in november 2010 bij vrienden Ross en Chris Kassebaum in Port Lincoln op bezoek zijn meldt Ross dat een ploeg Nederlandse bergers in de haven bezig is een gezonken vissersschip te bergen. Uiteraard ga ik een kijkje nemen en maak ik een praatje met de mannen. Het wordt een boeiend gesprek met het Nederlandse drietal dat veel van de wereld ziet, al zijn het hoofdzakelijk de vliegvelden en gezonken of vastgelopen schepen, boortorens en windmolens.

Half oktober was Guido Wielinga(32) uit Petten voor Svitzer Berging uit IJmuiden aan het werk aan windmolens voor de Noord-Hollandse kust ter hoogte van Egmond aan Zee, heel dicht bij huis. Alex van der Vlies(39) uit Leusden had voor hetzelfde bedrijf nog een paar weken te gaan in IndonesiŽ en verheugde zich op de hereniging met zijn gezin. Appie Bakker(44) tenslotte was in het Panamakanaal bezig met het ruimen van wrakken ter voorbereiding van de verbreding van het kanaal. Bakker, geboren en getogen op Texel, woont al 22 jaar in Honduras en was dus 'redelijk dicht bij huis'.
Een paar dagen later waren de drie aan het werk in Port Lincoln, op het zuidelijkste punt van het Eyre Peninsula in Zuid-AustraliŽ. En daar zijn ze voorlopig nog een paar weken. Totdat ze hun tien weken van huis er op hebben zitten en voor minstens een maand naar huis mogen.
De drie vinden het de gewoonste zaak van de wereld. Zo is het leven van een berger, weten ze.

Het drietal van Svitzer, vroeger Wijsmuller, werd hals over kop naar AustraliŽ gevlogen omdat een gezonken tonijnenboot vreselijk in de weg lag aan de steiger in Port Lincoln. Daar wordt op dit moment de grootste graanoogst sinds jaren overgeslagen in bulkcarriers van over de hele wereld. De grote schepen delen de steiger met vissersschepen.
Begin oktober lag de Apollo S, een van de meest moderne tonijnenboten, er net afgemeerd toen het om even over twee 's middags midscheeps werd geramd door de onder Liberiaanse vlag varende Grand Rodosi. Onderzoek moet uitwijzen wat er precies gebeurde, feit is dat na de eerste aanvaring de Liberiaan even achteruit sloeg om vervolgens met volle kracht nog eens op de Apollo S in te varen. Het splinternieuwe hypermoderne vissersschip zonk vrijwel onmiddellijk; de bemanning had het schip kort daarvoor gelukkig verlaten.


Bergers Svitzer ©Willem de Niet

Stukje bij beetje wordt de Apollo S verwerkt tot hijsbare brokken schroot. Duiksupervisor Alex van der Vlies brengt de gas- en zuurstofslangen in veiligheid.
Op het ponton collega duiksupervisor Guido Wielinga (l) en een Australische collega.


Salvage Master Appie Bakker: 'De Apollo S lag vreselijk in de weg. Het is op dit moment razend druk in deze haven en ze hebben elke meter steigerruimte hard nodig. Twee schepen met kunstmest moesten uitwijken naar havens op honderden kilometers afstand dus we moesten snel ruimte maken.
We hebben het wrak met drijflichamen wat kunnen lichten, waarna we het hebben versleept. Twee keer liepen we vast op een ondiepte langs de kade en op een gegeven moment dachten we dat we niet verder zouden komen. De kapitein van de sleepboot wilde het nog een keer proberen en door de sleper op volle kracht te laten draaien werd de grond langs het wrak weggespoten en kwamen we uiteindelijk verder dan we hadden gedacht. Nu zijn we bezig het wrak klein te snijden en te knippen en het schroot af te voeren. Intussen proberen we nog wel zo veel als mogelijk onderdelen heel aan de wal te brengen.'
Terwijl Bakker vertelt wordt een negen ton zware hijsarm op het droge gebracht en even later een drievoudige winch die nog goed te repareren is en nieuw 250.000 Australische dollar, circa 175.000 euro kost. 'We gaan ook proberen de sonar er heel uit te halen. Het is een hele hoogwaardige en kost nieuw 450.000 dollar. Het zal geen kwestie zijn van laten drogen en er weer mee werken, maar zo maar weggooien is ook zonde.'

Bakker is de man die in dit geval grotendeels vanaf de kade de werkzaamheden coŲrdineert en intussen telefoontje na telefoontje pleegt. Er moeten lokale ondernemers worden ingeschakeld voor het hijswerk, er zijn pompen nodig en eerder werden duikers van plaatselijke bedrijven ingeschakeld. Daarnaast is Bakker in voortdurend contact met collega's van de vestiging Australasia van Svitzer en het thuisfront in IJmuiden. Ook 's avonds na het werk wordt telefonisch vergaderd met deelnemers verspreid over verschillende plaatsen in de wereld. Voor de een is het dan ochtend, voor de ander midden in de nacht.


Bergers Svitzer ©Willem de Niet

Guido Wielinga maakt een lijntje vast vanaf het wrak van de Apollo S.
'Ons vak bestaat uit veel meer dan duiken.'


Op het water, het werkponton en op het wrak doen Guido Wielinga en Alex van der Vlies, duiksupervisors, zoals ze officieel heten, alle mogelijke werkzaamheden, inmiddels meest boven water. Bakker: 'Duiken is maar vijf procent van hun werk. Alleen duikers die we inhuren van derden doen niet anders dan duiken. Onze mensen zijn multi-inzetbaar. Dat kan natuurlijk ook niet anders, het zou wel heel inefficiŽnt worden.'
Na het verslepen van het wrak werd het ruimen van de Apollo S een weinig spectaculaire klus. Vindt ook Wielinga: 'Vooral omdat het schip niet diep ligt, de zijkant ligt boven water, verder is er geen grote golfslag, het weer is goed en het water helder. Dat was bij het duiken ook een groot voordeel. Duiken in een zwaar beschadigd schip kan knap gevaarlijk zijn, zelfs als je denkt te weten hoe het in elkaar steekt. Je bent zo de weg kwijt.'

Van de drie Nederlanders heeft Bakker de meeste zeebenen. Hij voer onder meer voor Nedloyd en Smit-Wijs, veel in Midden- en Zuid-Amerika. 'Ik wilde altijd al uit Nederland weg. Dat zat van jongs af aan al in me. Zuid-Amerika leek me wel wat. Toen ik er ook nog eens mijn meisje tegenkwam was het gauw bekeken. Maar wonen in Honduras is niet altijd rozengeur en maneschijn. Het kan er knap onrustig zijn. Ik voer eens op een bananenboot van Sea-trade toen er een bananenoorlog woedde. Blies het leger zo een hele bananentrein van het 'verkeerde' merk op. Wij stonden er bij te kijken. Bizar hoor. En niet zo lang geleden hebben ze de president in pyjama op het vliegtuig gezet. Hij ging te veel om met Chavez van Venezuela, vonden ze. Maar goed ze zetten hem nog heelhuids op een vliegtuig. Hij zal nog wel wat geld in het buitenland gehad hebben. Nu zit hij hoog en droog in de Dominicaanse Republiek.'

Bakker en Van der Vlies hebben hun eigen bijzondere bergingen. Wielinga niet: 'Ik vind alle klussen wel mooi, de ene misschien iets mooier dan de andere, maar verder niet.'
Van der Vlies heeft wel een 'top drie'. 'Ik moet nog wel eens denken aan de berging van een containerboot bij Sri Lanka. Die ging uiteindelijk tijdens de berging in de lucht. Gelukkig was iedereen er af anders was er 45 man mee de lucht in gegaan. Een grote klus was ook een autoboot in Antwerpen. Daar hebben we acht maanden aan gewerkt.
En leuk was de berging van een bulk carrier geladen met boomstammen op een rif bij Nieuw Guinea. Steeds bij inkomend tij werkten we honderd stammen overboord om het schip lichter te maken. De lokale vissers met hun bootjes sloegen er dan een spijker in en sleepten ze naar het strand. Dat verdiende beter dan vissen. Maar de mannen van het volgende dorp werden jaloers en er ontstond een flinke ruzie. Toen hebben we contracten per dorp gemaakt. Mochten ze om en om een dag slepen.'


Bergers Svitzer ©Willem de Niet

Salvage master Appie Bakker is de 'verbindingsofficier' tijdens de bergingsoperatie.
Hij staat in radiocontact met zijn collega's op het water, de kantoren van Svitzer in Sydney en IJmuiden en lokale toeleveranciers.


De Leusdenaar, die er na een mavo opleiding achter kwam dat hij liever iets buiten en met zijn handen deed, zit het nog steeds dwars dat de naam Wijsmuller inmiddels verdwenen is. 'Dat was een naam, daar zat een reputatie achter. Zonde dat die weg is. Nu moet je het soms uitleggen. Dat we vroeger Wijsmuller waren. En het gekke is, Svitzer is weer van Maersk maar bij Maersk wist niet iedereen dat direct. Wat gebeurde er, als er iets was met een schip van Maersk, werd Smit ingeschakeld. Nu niet meer gelukkig.'

Eerder dit jaar waren Van der Vlies en Bakker ook al eens samen op een klus in AustraliŽ. Voor het bergen van de Chinese bulkcarrier Shenneng1 vanaf het Great Barrier Reef. Bakker vindt dat een van zijn meest bijzonder klussen. 'Vooral ook omdat de aandacht van de hele wereld op je gevestigd was vanwege het gebied waar het schip lag.'
Of en wanneer de drie ooit weer samen aan een klus zullen werken weten ze niet. 'Het is maar net wie er beschikbaar is of ergens anders weg kan. Vaste teams bestaan niet. Ook al door de verlofregelingen. Na tien weken wordt afgelost, of een klus moet op een week na klaar zijn, dan maak je hem af', zegt Van der Vlies. Voor Wielinga gaat dat dit keer niet op. 'Wat er ook gebeurt, ik ga naar huis, mijn skivakantie is geboekt. En na de vakantie zie ik wel waar het bedrijf me wil hebben.'

De animo om duiker bij een bergingsbedrijf te worden is groot, zeggen de beide supervisors.'Maar er zijn er veel die er al snel achter komen dat je het leven wel aan moet kunnen. Veel van de nieuwelingen komen van de landmacht of de marine. En heel veel haken weer af. Vaak als ze vier, vijf weken van huis zijn. Want tien weken is en blijft lang. En we werken zeven dagen per week en maken lange dagen, meestal van zes of zeven uur tot zonsondergang. Je moet echt van het vak houden om het vol te houden.'