33. Sjaak en Sandra Verlaat, Nyora (VIC)

Sjaak en Sandra Verlaat, geboren in respectievelijk Wervershoof en Opmeer, hebben (even) rust gevonden. In Nyora, ten zuidwesten van het Australische Melbourne. Maar die rust is heel betrekkelijk. Het zijn wat je noemt geen rustige types. Hij(43) begint de dag met het voeren van de kippen, het uitlaten van de honden, het controleren van het water voor de koeien, geiten en schapen en stapt daarna in de auto naar zijn werk als onderhoudsschilder in een verzorgingshuis. In het weekend komen de grotere klussen aan de beurt op de 26 hectare grote 'hobbyfarm'. Daarnaast mag hij graag flinke stukken fietsen, on- en off-road en is hij lid van de vrijwillige brandweer.

Sandra, geboren Van Diepen (37), heeft een heel ander ritme. Voor haar geen dagelijks rit naar een kantoor. Ze heeft haar kantoor aan huis, haar collega's in Nederland en haar klanten behalve in AustraliŽ in India, Zuid-Afrika, Thailand en Amerika. De eerste twee landen bezoekt ze regelmatig, de andere incidenteel. Sandra Verlaat werkt voor HAPiT uit Grootebroek. Het bedrijf levert een softwareprogramma, gericht op de zaadsector, waarmee een planning kan worden opgesteld van alle logistieke processen binnen een zaadbedrijf vanaf de productieplanning tot en met het uitleveren van het eindproduct. De zaadwereld is bekend terrein want ze werkte jaren voor zaadbedrijf ENZA in Enkhuizen.
Ze begon er direct na haar schooltijd op de afdeling verkoop binnendienst en werd na een aantal jaren hoofd van die afdeling. Toen ze een maand bij ENZA werkte was het groot feest want ze trouwde met Sjaak, zoon van schilder Kees Verlaat.


Sjaak en Sandra Verlaat ©Willem de Niet

Sjaak en Sandra Verlaat met cocker spaniel Joe in hun 26 hectare grote 'achtertuin'.


De twee ontmoetten elkaar, hoe kan het anders, bij dancing Van Rooijen toen Sandra nog op 'het Werenfridus' in Hoorn zat. Sjaak was samen met zijn broer eigenaar van het schildersbedrijf. Vader, grootvader en overgrootvader waren schilders in De Weere, Zwaagdijk en uiteindelijk Wervershoof. 'Dus ik werd ook schilder', zegt Sjaak, die na de Dr. Pinxter mavo zijn opleiding voor meester-schilder volgde in Boxtel. 'Er waren drie plekken in Nederland waar dat kon, Utrecht, Zwolle en Boxtel. Boxtel stond erg goed aangeschreven en het was in het katholieke Brabant, vandaar denk ik. Dus met 15 jaar ging ik al op kamers.'

Na de opleiding vond vader Kees het eigenlijk beter dat Sjaak eerst maar eens bij een ander in de keuken ging kijken. 'Maar de opleiding eindigde in juni en dat is hooitijd voor schilders, dus eerst moest ik ze thuis even door de drukke periode helpen. Een jaar later ging vader het rustiger aan doen en bemoeide zich alleen nog met de winkel en werden mijn broer en ik eigenaar. Ik was net 20.'

Dus toen Sjaak en Sandra een aantal jaren daarna trouwden leek hun kostje gekocht. Sjaak eigen baas, Sandra een prima baan in Enkhuizen, goed inkomen, warme familie, grote vriendenkring, wat wil een mens nog meer. Veel meer, zo werd duidelijk.

Allereerst besloot Sandra de vastigheid bij ENZA op te geven en voor HAPiT te gaan werken. Het duurde een jaar, toen ontstond het plan om Nederland te verlaten. Sjaak: 'Ik liep 's avonds altijd een rondje met de hond. En zag op het dorp door de open gordijnen dat veel mensen elke avond op hun vaste plekje in de kamer zaten. Je kon ze uittekenen. Dat leek me, en Sandra ook, wel erg saai.' Sandra was op een goed manier bij ENZA weggegaan en informeerde daar eens of er in een ver buitenland geen baan voor haar was. Die leek er te zijn in zo ongeveer het verste buitenland, Nieuw-Zeeland. De vertrekplannen kwamen in een hectische periode in hun leven want Sandra's moeder en Sjaaks vader overleden in die tijd. 'Toch heeft het ons niet weerhouden, vooral omdat de wereld inmiddels veel kleiner geworden was. Het was niet meer zo dat je emigreerde, een bootreis van zes weken maakte en pas na 25 jaar een keer terug kon.'

Het werd uiteindelijk geen Nieuw-Zeeland maar AustraliŽ. Sandra: 'ENZA was in die tijd bezig met de overname van een deel van het zaadbedrijf Yates. Ze konden me daardoor meer zekerheid bieden in AustraliŽ dan in Nieuw Zeeland. Dus vertrok ik naar Narromine, in de buurt van Dubbo. Daar zette ik voor ENZA de hele administratie en de boekhouding op.'
Sandra emigreerde in november 2003, Sjaak volgde in februari 2004. Sandra had inmiddels een business visum en mocht zodoende haar man laten overkomen. Hij ging eerst als 'ZZP'er' bij ENZA aan het schilderen, werkte daarna een tijd voor een oom die in Queensland een bouwbedrijf had en kon daarna weer bij ENZA terecht.


Sjaak Verlaat ©Willem de Niet

Schilder Sjaak Verlaat is eindelijk (parttime) boer.
Maar de oud-Wervershover zoekt nog een andere uitdaging


Maar, het zat er wel in, na een paar jaar begon het weer te kriebelen. Sandra: 'Narromine is bepaald geen wereldstad. Dubbo is wat groter, maar meer bekend om de grote dierentuin dan om andere bruisende dingen. Ons wekelijks uitstapje was de kleine veertig kilometer naar Dubbo, boodschappen doen, kopje koffie en weer terug. Terwijl we wel eens naar een concert wilden.
Toen heb ik gevraagd of ENZA geen baan in Victoria had, in de buurt van Melbourne. Die hadden ze en Sjaak en ik zijn zaai- en plantproeven gaan doen. In Zuid-AustraliŽ, Victoria en op TasmaniŽ. Omdat we zaad, wat gereedschap en een zaaiwagentje meenamen deden we alles met de auto. Ritten van tot twintig uur retour en reizen met de pont naar TasmaniŽ. ENZA huurde een stukje grond van grote tuinders, wij zaaiden en verder verzorgden de tuinders het gewas.'

In die periode kochten de twee hun huidige grond, toen nog zonder huis. Op de 26 hectare zacht glooiend weiland en bos stond al wel een schuur die bewoonbaar gemaakt was. Voor Sjaak ging een grote wens in vervulling want hij wilde eigenlijk altijd al boer worden. De 26 hectare is echter niet genoeg om ervan te kunnen leven dus het was goed dat hij er een baan naast had.

In 2008 volgde de volgende switch. Een groot Australisch zaadbedrijf kocht het systeem van HAPiT en vroeg Sandra of ze de AustraliŽrs niet wilde ondersteunen. Wat volgde was een periode waarin ze freelance voor HAPiT en parttime voor ENZA werkte. Sjaak ging door met de zaaiproeven. Nu alleen in de auto. 's Avonds alleen in een dorpshotel. 'We zagen elkaar veel te weinig. Vandaar dat ik ermee gestopt ben en heb gesolliciteerd bij het verzorgingshuis waar ik nu werk. Daar zie ik me trouwens niet tot mijn pensioen werken. Ik zoek nog steeds naar een challenge, een uitdaging, een eigen bedrijf. We hebben al eens gedacht aan de teelt van gewassen op onze grond. Maar daarvoor hebben we eigenlijk niet genoeg grond. Of iets met hydroponics, het kweken van gewassen op water. In tunnelkassen. Probleem is hier wel dat we afhankelijk zijn van regenwater en geen bron mogen slaan. Nou, we wachten het nog wel een tijdje af, er komt wel een kans.'

Sandra werkt inmiddels fulltime voor HAPiT en vliegt regelmatig voor een aantal dagen naar India en Zuid-Afrika waar ze de klanten begeleidt en cursussen geeft. Zuid-Afrika heeft haar hart gestolen. 'Het is een fantastisch mooi land. Je moet wel weten waar je wel en niet heen moet gaan maar je kunt er echt heel goed reizen.' Thuis in Nyora verdeelt ze haar tijd tussen haar werk, het huishouden, de golfclub, het squashen, studie aan de universiteit van Melbourne (Masters in Agribusiness), een natuurbeschermingsorganisatie en de adviescommissie van een school. 'Zo doe je contacten op. Niet zitten wachten tot er iemand aanbelt en vraagt of je zijn kennis wil worden. Zo werkt het niet.'
Maar je blijft in twee werelden leven. Vooral omdat ik nog voor een Nederlands bedrijf werk en we regelmatig in Nederland komen. Maar dat van die twee werelden hoor je van veel emigranten. Ook die minder contact met Nederland hebben. Dat moet je accepteren, het is niet anders.'